Hann vakti kornungur mikla athygli sem upprennandi afreksmaður og íþróttastjarna í ýmsum greinum; lyftingum, spjótkasti, kúluvarpi og handbolta, og margir voru spenntir að vita hvaða grein yrði ofan á, því að hann myndi án efa komast í fremstu röð á heimsvísu, enda kominn í mörg unglingalandslið. Auk þess þótti þessi fríði rauðhærði strákur ákaflega skemmtilegur ef hann kom í viðtöl; orðheppinn með afbrigðum og geislandi.

En það varð ekkert úr neinu, og menn kenndu það andlegu hliðinni; hann datt út úr öllu vegna agaleysis og yfirgangs, hann skellti hurðum hvar sem honum þótti sem einhver væri sér ósammála – flæmdi frá sér alla þjálfara því hann varð æfur ef honum fannst einhver vera að skipa sér fyrir - auk þess sem hann gerðist óreglumaður og slóst og skandalíseraði á fylliríum.

Er ljóst varð að íþróttaferillinn væri úr sögunni átti hann óvænt come-back sem sjónvarpsstjarna; karakter hans, mælska og kraftur gerðu hann að vinsælasta þáttastjórnanda landsins, en aftur urðu djöflarnir sem hann dró honum að falli; hann missti vinnuna og dróst neðar og neðar; frændur og vinir reyndu að koma honum til hjálpar en hann var farinn að fitla við dóp og glæpi og var á endanum dæmdur í fangelsi. Og sögðu þá menn : „Sitt er hvað gæfa og gjörvuleiki.“ En hann átti aftur eftir að snúa í sviðsljósið því að í fangelsinu orti hann ljóðabálk sem þótti mikil snilld; hann átti svo eftir að semja við hann lög og gefa út á plötu sem sló algerlega í gegn.

Framan af þóttu ljóð hans og kvæði hrá og nöturleg og svartsýn, og áttu vel við harðan hljóm laganna og hrjúfa rödd, en í seinni tíð er hann frelsaður og rammheilagur AA-maður og syngur helst um æðri mátt og kærleika og ást og myndi sóma sér fínt sem forsöngvari í Hjálpræðishernum.

Einar Kárason
Rithöfundur

Grettir Ásmundarson frá Bjargi í Miðfirði. Hann var orðheppinn gáfumaður sem hafði lag á að klúðra málum á ævintýralegan hátt. Grettir er eins og gangandi kennslubók í geðlæknisfræði þar sem ægir saman geðröskunum, hegðunartruflunum og snilligáfu. Í æsku fellur hann vel að greiningarskilmerkjum hegðunarröskunar (conduct disorder). Grettir beitir aðra líkamlegu ofbeldi, skaðar föður sinn, er andstyggilegur gagnvart dýrum, lýgur þegar hann telur sig græða á því og eyðileggur eigur foreldra sinna. Þegar hann vex úr grasi fellur hann vel að að andfélagslegri persónuröskun.

Grettir er ágætlega greindur eins og margir sykkópatar með ákveðna persónutöfra sem einkennast af orðheppni hans og skemmtilegum tilsvörum. Grettir er einfari sem kærir sig lítið um félagsskap annarra enda margt sem bendir til geðklofalíkrar persónuröskunar. Hann á enga nána vini sem getið er um í sögunni og sýnir af sér tilfinningalegan kulda og flatneskju. Áhugi hans á konum eða kynlífi er næsta lítill eins og venjulega má sjá hjá mönnum með þessa persónuröskun.

Grettir í nútímanum
Grettir hefði lent í miklum vandamálum strax á barnsaldri, rekið sig á ríkjandi hefðir og venjur samfélagsins og lent í útistöðum við kennara, samnemendur, lögreglu, barnaverndaryfirvöld og fjölskyldu. Eftir fjölmargar tilraunir til að koma einhverju lagi á geðheilsu drengsins með innlögnum á barna og unglingageðdeild hefði hann leiðst út í alvöru afbrot og ofbeldisverk og eytt einhverjum hluta ævi sinnar bak við lás og slá.

Hann hefði getað fleytt sér á gáfum sínum og orðheppni um tíma en smám saman hefði umhverfið hætt að fyrirgefa honum. Grettir hefði verið sami utangarðsmaðurinn í nútímasamfélagi og forðum og væntanlega kominn á örorku fyrir þrítugt og dvalist eftir það í útlegð í litlum, óvistlegum félagslegum íbúðum og herbergjum.

Óttar Guðmundsson
Geðlæknir